جورچین

بررسی‏ها نشان می‏دهد فرزندانی که پدر عصبانی دارند دو برابر بیشتر از سایر کودکان در معرض استرس و اضطراب قرار دارند. عصبانیت والدین به ویژه پدر به منزله بمبی برای فرزندان به‌خصوص کودکان است که هر لحظه امکان انفجارشان وجود دارد و موجب بروز اضطراب در فرزندان می‏شود. با منیژه عباسی روانشناس و فعال در زمینه حقوق کودکان درباره تاثیرات روانی آزار روی کودگان به گفت‏وگو نشسته‏ایم.
چه نوع رفتاری علیه کودکان، کودک‏آزاری محسوب می شود؟
آزار جسمانی به هرگونه تنبیه یا ضرب و شتم یا هر نوع برخورد منفی فیزیکی نسبت به کودکان اطلاق می‏شود. مانند کتک زدن با دست مثل سیلی زدن یا با مشت زدن، آزار با وسایل مختلف و به وسیله اشیایی چون کمربند، کفش، خط کش، محروم کردن کودک از غذا و گرسنه نگاه داشتن او، استفاده از قاشق داغ برای سوزاندن یا با هر وسیله دیگر، پرت کردن اشیا به سمت کودکان به قصد تنبیه یا ترساندن و هل دادن کودکان یا پرت کردن آنها.
اما در تعریف حقوق کودک، بی‏توجهی و غفلت از کودک هم، نوعی آزار محسوب می‏شود که می‏تواند آثار روانی عمیقی روی کودکان بگذارد. درست می‏گویم؟
کودک‏آزاری در تعریف نهایی به مجموعه رفتارهایی گفته می‌‏شود که سلامت جسمی و روانی کودک را به صورت خودآگاه یا ناخودآگاه در معرض خطر قرار می‏دهد. تا مدت‏های طولانی تاکید بر رفتارهایی بود که به صورت مستقیم به کودک آسیب وارد می‏کرد مانند ایراد ضرب و جرح یا سوزاندن اما به تدریج آزارها دامنه وسیع‌‏تری را در برگرفت. به تدریج کارشناسان متوجه شدند که ریشه بسیاری از اختلالات روانی در بزرگسالی، در کودکی است. دیگر دایره آزار کودکان دایره وسیعی از آزارهای جسمی، ‌جنسی، روحی، روانی و غفلت است. به طور مثال پدر و مادری که به تامین لباس و غذای کودک توجه نمی‏کنند نیز کودک‏آزاری انجام می‌دهند. اگر کودک از لحاظ امکانات آموزشی و بهداشتی مورد توجه قرار نگیرد، مورد کودک‏آزاری واقع شده است.
این آزارها چه تأثیری روی کودکان دارد؟
نخستین تأثیر این‌گونه رفتارها ایجاد احساس ترس، ناامنی و وحشت در کودکان است. آنها در برابر والدین خویش قدرتی ندارند و به همین دلیل احساس ناتوانی، ضعف، هراس و خشم و عصبانیت در چنین کودکانی ریشه می‏دواند. چرا که ناتوانی و ضعف روی دیگر سکه ترسیدن و عصبانیت است. این نوع کودکان اعتماد خود را به والدین خویش که باید حامی آنها باشند به طور کلی از دست می‏دهند. در مرحله بعد آنها اعتماد و اطمینان خود را نسبت به محیط اجتماعی و مردم دیگر هم از دست خواهند داد. در نتیجه به احتمال زیاد به آدم‏هایی مشکوک و مظنون، دارای احساسی دائمی از ناامنی و فاقد حرمت نفس مبدل خواهند شد.
او حرمت نفس خود را از دست می‏دهد زیرا مدام خود را بد و بی‏ارزش می‏داند. مدام صدایی در درون اوست که می‏گوید: «من بد هستم و مستحق تنبیه»؛ اینها ضرباتی است که براعتماد به نفس او وارد شده و لذا به حس ناتوانی‏اش منجر می‏شود. مجموعه این احساسات در او تولید خشم و عصبانیتی پنهانی می‏کند که نسبت به خودش دارد و سرانجام به دام افسردگی و اضطراب‏های شدیدی می‏افتد که او را ویران می‏کنند.
براساس تحقیقات انجام شده، آزارهای جسمانی می‏تواند حتی بر ضریب هوشی کودک نیز تأثیرات مخرب و منفی بگذارد و به بخش‏های مهمی از مغز او آسیب بزند. این کودکان برای رهایی از خشم و عصبانیت درونی خویش، آنجا که زورشان می‏رسد، قدرت‏نمایی می‏کنند مثل آزار دادن حیوانات یا اذیت کردن همکلاسی‏ها در مدرسه یا خواهر و برادر کوچک‌تر در منزل. از آنجا که او مورد ظلم و ستم والدین قرار گرفته است، در نتیجه خود نیز به شخصیتی ظالم و ستمگر مبدل می‏شود و همان رفتارها را با دیگران در محیط اجتماعی‏اش انجام می‏دهد.
وقتی که پدر یا مادری از دست فرزند خویش آن‏قدر عصبانی است که احساس می‏کند با آزار دادن یا به عبارتی تنبیه جسمانی و کتک زدن کودک خود آرام خواهد گرفت، چه روش‏هایی برای کنترل خویش پیشنهاد می‏کنید؟
اولا باید والدین بدانند که رفتاری چون آزار جسمانی به کودک زشت‌ترین و بدترین عمل ممکن است و کاملا بی‏نتیجه در یاد دادن یک رفتار درست به او. پس باید به هیچ دلیلی کودک را مورد آزار جسمانی قرار نداد. اما در صورتی که برخی والدین به دلیل عدم شناخت یا درک درست از این موضوع یا ساختار روانی‏شان با چنین احساسی مواجه می‏شوند بهتر است خود را از فضای آزاردهنده‏ای که پیش آمده به سرعت دور کنند. باید دقت کنید که در کدام بخش از اندام‏های خود بیشتر احساس عصبانیت می‏کنید ؟ گلو، صورت، سینه، دست‏ها، پا و… روی همان بخش از بدن خود متمرکز شوید و سعی کنید خشم خود را به شیوه درستی (و در یک فضای امن و به دور از تنش) از آن بخش خارج کنید. مثلا «اگر احساس عصبانیت متوجه گلو وحنجره شماست، در یک بالش یا متکا فریاد بکشید، اگر در دست‏های شماست به بالش مشت بزنید، اگر پاهای شما نقطه ثقل عصبانیت شماست، سعی کنید راه بروید یا بدوید. اگر در برخورد با فرزندتان حس کردید می‏خواهید بر سر او فریاد بکشید، با دست دهان خود را بسته نگه دارید، یا پا و دست خود را که می‏خواهید با آنها ضربه‏ای وارد کنید محکم نگاه داشته و کنترل کنید و سپس هرچه سریع‌تر خود را از آن محیط دور سازید.
حتما» با خود معلوم کنید که عامل یا عوامل ناراحت‏کننده شما چه بوده‏اند و سپس به دنبال «راه حل» مناسب بگردید؛ با نفس‏های عمیق، نوشیدن آب و انتقال فکر به روی موضوعی خوشایند و تمرکز بر آن خود را آرام کنید و آن‌گاه حتما با فرزندتان درباره راه‏حل‏های مناسب به گفت‏وگو بنشینید.

منبع : آفتاب

این مطلب را با دیگران به اشتراک بگذارید

•